Od redakcji 8/2018

EL 8 2018 INTERNETDrodzy Czytelnicy,

do Waszych rąk oddajemy ostatni w tym roku numer „Elektroinstalatora”. Dziękujemy za zainteresowanie czasopismem i jednocześnie zapraszamy do pozostania z nami w przyszłym roku. W 2019 roku zwiększamy liczbę „Elektroinstalatora" do 10 numerów!

W sezonie zimowym do ochrony gruntu oraz dachu przed śniegiem i lodem przydają się systemy przeciwoblodzeniowe zbudowane na bazie stałooporowych lub samoregulujących przewodów grzejnych.

Więcej…

Ochrona odgromowa budynków

9

W zależności od stopnia zagrożenia budynki powinny być wyposażane w ochronę odgromową. Zadaniem urządzeń piorunochronnych LPS (ang. Lightning Protection System) jest przejęcie i odprowadzenie do ziemi prądu piorunowego. Powinno to się odbyć w sposób bezpieczny dla ludzi. Ponadto przepływ prądu piorunowego przez instalację ochronną nie powinien powodować uszkodzeń samego budynku i jego wyposażenia.

Pełna ochrona składa się z zewnętrznej instalacji piorunochronnej oraz elementów ochrony wewnętrznej. Jej zadaniem jest zminimalizowanie możliwych strat spowodowanych bezpośrednim lub pośrednim wyładowaniem piorunowym.

Jednak ze względu na zmienność i nieprzewidywalność zjawisk związanych z wyładowaniami atmosferycznymi brak możliwości zapewnienia 100% ochrony. Zasady wykonywania ochrony odgromowej określają przepisy i normy. Niniejszy tekst poświęcony jest ochronie zewnętrznej. Ochrona wewnętrzna zostanie omówiona w kolejnym numerze czasopisma „Elektroinstalator".

Przepisy i normy
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 290 − aktualizowany na bieżąco tekst ustawy dostępny jest na stronie Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego (ww.gunb.gov.pl) nakazuje (ustęp 1 artykułu 5) projektować i wykonywać obiekt budowlany w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając m.in. bezpieczeństwo pożarowe oraz bezpieczeństwo użytkowania i możliwość utrzymania właściwego stanu technicznego. W ustępie 2 tego artykułu postanowiono, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia
jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej.

Z kolei w myśl zapisu zawartego w ustępie 1 artykułu 7 do przepisów techniczno-budowlanych zalicza się:

  • warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie;
  • warunki techniczne użytkowania obiektów budowlanych.

Powyższym punktom odpowiadają dwa odrębne rozporządzenia. Warunki techniczne (WT) zawiera Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 − tekst jednolity), a warunki użytkowania zawiera Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. nr 74 z 1999 r., poz. 836). W WT w § 53 zapis ustępu 2 nakazuje, aby budynek wyszczególniony w Polskiej Normie dotyczącej ochrony odgromowej obiektów budowlanych wyposażyć w instalację chroniącą od wyładowań atmosferycznych. Jednocześnie do paragrafu tego (w załączniku nr 1 do rozporządzenia) przywołano dwie części normy:

  • PN-EN 62305-1:2008 Ochrona odgromowa – Część 1: Zasady ogólne;
  • PN-EN 62305-2:2008 Ochrona odgromowa – Część 2: Zarządzanie ryzykiem.

W § 180 natomiast zawarto polecenie, aby instalacja i urządzenia elektryczne zapewniały ochronę przed przepięciami łączeniowymi i atmosferycznymi. W ustępie 1§ 183 nakazano m.in., aby w instalacjach elektrycznych stosować urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej.
Zgodnie z treścią ustępu 3 w § 184 instalacja piorunochronna budynku powinna być wykonana zgodnie z wymaganiami Polskich Norm dotyczących ochrony odgromowej obiektów budowlanych. Jednocześnie do ustępu przywołano następujące normy:

  • PN-EN 62305-1:2008 Ochrona odgromowa – Część 1: Zasady ogólne;
  • PN-EN 62305-2:2008 Ochrona odgromowa – Część 2: Zarządzanie ryzykiem;
  • PN-EN 62305-3:2009 Ochrona odgromowa – Część 3: Uszkodzenia fizyczne obiektów i zagrożenie życia;
  • PN-EN 62305-4:2009 Ochrona odgromowa – Część 4: Urządzenia elektryczne i elektroniczne w obiektach;
  • PN-IEC 60364-4-443:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed przepięciami – Ochrona przed przepięciami atmosferycznymi lub łączeniowymi.

Wymienione wcześniej rozporządzenie dotyczące zasad użytkowania budynków zawiera m.in. postanowienia dotyczące kontroli okresowych. W myśl zapisów zawartych w 1 oraz 2 ustępie w § 4 kontrole okresowe należy przeprowadzać w okresie wiosennym. Natomiast Rozdział 16 rozporządzenia określa warunki użytkowania instalacji piorunochronnej. Zgodnie z § 56 obowiązek zapewnienia właściwego stanu technicznego instalacji piorunochronnej i ochrony wewnętrznej budynku obciąża właściciela budynku. W § 57 sprecyzowano obowiązki właściciela budynku w zakresie utrzymania właściwego stanu technicznego instalacji piorunochronnej. Należy do nich:

  • badanie instalacji piorunochronnej w szczególności w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń od korozji całej instalacji oraz stanu uziemień;
  • zapewnienie dokonania ew. napraw i wymiany elementów przez osoby posiadające kwalifikacje zawodowe wymagane przy świadczeniu usług oraz wykonywaniu napraw lub dozoru nad eksploatacją urządzeń i instalacji elektrycznych;
  • zapewnienie nadzoru nad realizacją robót konserwacyjnych, napraw i wymian;
  • zapewnienie realizacji zaleceń pokontrolnych wydawanych przez upoważnione organy;
  • w razie wystąpienia zagrożenia życia lub zdrowia użytkowników albo zagrożenia środowiska, lub mienia – przeprowadzenie kontroli stanu technicznego tej instalacji.

Podstawową normą dotyczącą ochrony odgromowej jest czteroczęściowa norma PN-EN 62305. Zakres jej poszczególnych części zestawiono w tablicy 1. Podano przy tym daty najnowszych wersji tych norm wydanych po polsku (różnią się one od dat części norm zamieszczonych w załączniku do WT). Natomiast zakres tematyczny poszczególnych części nie uległ zmianie. Oprócz wymienionej normy istnieje norma dotycząca ochrony wewnętrznej przed przepięciami. Jest to PN-IEC 60364-4-443:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed przepięciami – Ochrona przed przepięciami atmosferycznymi lub łączeniowymi. Będzie o niej mowa w kolejnym numerze „Elektroinstalatora". Ponadto w wykazie norm PKN występuje wieloczęściowa norma PN-EN 50164 określająca parametry elementów wchodzących w skład instalacji piorunochronnych. Poszczególne części tej normy dotyczą przede wszystkim producentów tych elementów, a spełnianie podanych w nich kryteriów zapewnia odpowiednią jakość wyrobów. Od tej jakości zależy prawidłowość i trwałość całej instalacji ochronnej.

Rodzaje wyładowań
Występują dwa podstawowe typy wyładowań: odgórne z chmury do ziemi oraz oddolne z połączonego z ziemią obiektu do chmury. Wyładowania odgórne występują zwykle na terenie płaskim, a piorun uderza w niższe obiekty. Natomiast wyładowania oddolne zdarzają się częściej w przypadku wyższych obiektów. Prawdopodobieństwo bezpośredniego uderzenia pioruna w obiekt wzrasta wraz z jego wysokością. Prąd wyładowania piorunowego może składać się z jednego lub kilku udarów. Rozróżnia się udary krótkotrwałe trwające krócej niż 2 ms i udary długotrwałe o czasie trwania powyżej tej granicy. Czas trwania udaru mierzy się w przybliżeniu od chwili powstania do chwili, gdy wartość prądu piorunowego obniży się do połowy jego amplitudy. W jednym wyładowaniu może wystąpić po sobie kilka udarów krótkotrwałych lub mogą to być na przemian udary krótkotrwałe i udary długotrwałe, a także nakładające się. Szczegółowe dane na temat parametrów prądów piorunowych zawiera informacyjny załącznik A w pierwszej części normy.

(...)

mgr inż. Janusz Strzyżewski

Pełna wersja artykułu w EI 4/2016 do zakupu na portalu www.e-czasopismo.pl oraz www.magazyn-online.com

 

Wyszukiwarka

like Nowości!

quote Na skróty

like Najczęściej czytane!

like Polecamy!

like Newsletter!

Znajdź nas na facebooku!

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem