Od redakcji 5/2019

Ei5Większość elektrowni i elektrociepłowni, jakie produkują prąd dla naszego kraju powstała przed 1989 r. Jeszcze starsze są elektrownie wodne. Spora ich część działa od lat 50 XX wieku. W najbliższych latach część przestarzałych elektrowni zostanie wyłączona, wskutek tego do 2032 r. stracimy blisko 12 GW mocy wytwórczych. Prognozuje się, że za 10 lat Polska straci 30 proc. krajowej energii. Jeśli do tego czasu nie powstaną nowe elektrownie, czekają nas czasowe wyłączenia prądu.

W dniu 4 czerwca 2018 r., podczas pierwszych letnich upałów padł rekord zapotrzebowania na moc, którego polskie elektrownie nie były w stanie zaspokoić i potrzebne były dostawy prądu z zagranicy. Podobna sytuacja miała miejsce w 2015 r., kiedy na skutek upałów znacznie wzrosło zużycie prądu. Wtedy to najwięksi odbiorcy energii musieli ograniczyć pobór mocy z sieci.

Więcej…

Rozdzielnice niskiego napięcia

12Stanowią ważny element każdej instalacji elektrycznej. Umieszczana jest w nich aparatura zabezpieczająca, sterownicza i sygnalizacyjna. Rozdzielnice instaluje się we wnękach w murze, osłonięte od zewnątrz drzwiczkami, oraz w pełnych obudowach przyściennie lub jako urządzenia wolnostojące.

Przepisy i normy

Podstawowym dokumentem prawnym dotyczącym budownictwa jest ustawa Prawo budowlane [1]. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 tej ustawy urządzeniami budowlanymi są urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. W myśl treści ustępu 1 w art. 7 tejże ustawy do przepisów techniczno-budowlanych zalicza się warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, oraz warunki techniczne ich użytkowania. Ponadto w art. 10. zawarto zapis, zgodnie z którym przy wykonywaniu robót budowlanych można wykorzystywać tylko wyroby spełniające odpowiednie przepisy. Warunki techniczne określa Rozporządzenie Ministra Infrastruktury [2], natomiast źródłem wiedzy technicznej są m.in. Polskie Normy.

W większości przypadków stosuje się rozdzielnice prefabrykowane wytwarzane przez producentów. Oprócz tego oferowane są puste obudowy do indywidualnego zagospodarowania przez wykonawcę instalacji. W myśl przytoczonych zapisów zawartych w Prawie budowlanym producenci obudów oraz gotowych zestawów rozdzielnic zobowiązani są do przestrzegania wytycznych określonych w Polskich Normach. Wytwarzania pustych obudów dotyczy norma PN-EN 62208:2011 [3], natomiast gotowych prefabrykowanych rozdzielnic i sterownic dotyczą poszczególne części normy PN-EN 61439. Część pierwsza [4] zawiera postanowienia ogólne dotyczące wszystkich typów wyrobów, natomiast pozostałe określają wymagania dla rozdzielnic o różnym przeznaczeniu (tablica 1). Rozdzielnice w wykonaniu przeciwwybuchowym muszą natomiast spełniać wymagania zawarte w normie PN-EN 60079-0:2013-03[9].

1W zależności od przeznaczenia obudowy rozdzielnic powinny mieć odpowiednią szczelność zapewniającą ochronę umieszczonej w nich aparatury przed wpływami zewnętrznymi. Warunki te określa inna norma zawierająca tzw. kod IP [10]. Podstawowe wymagania określane są w kodzie złożonym z dwu liter „IP” oraz dwu cyfr. Pierwsza cyfra dotyczy ochrony przed dostępem ciał stałych, a druga – ochrony przed wnikaniem wody (tablica 2).

Inwestor, a w jego imieniu inspektor nadzoru inwestorskiego, a także kierownik robót elektrycznych powinni żądać od dostawcy rozdzielnic odpowiednich atestów potwierdzających zgodność wyrobu z wymaganiami właściwej Polskiej Normy.

Materiały do wyrobu obudów

W wielu rozwiązaniach konstrukcje oraz obudowy sterownic i rozdzielnic szafowych wykonywane są ze stali ocynkowanej, nierdzewnej lub kwasoodpornej, a także z aluminium. Wykorzystywana jest także blacha alucynkowa obustronnie pokryta stopem aluminium i cynku (55% aluminium, 43,4% cynku z dodatkiem 1,6% krzemu). Łączy ona wytrzymałość stali, ochronne właściwości cynku oraz stabilność aluminium. Dodatek tego ostatniego powoduje podwyższenie odporności blachy na korozję, a krzem oddziela dwa metale, tak by nie wchodziły ze sobą w reakcję chemiczną. Dlatego blacha stalowa pokryta warstwą aluminiowo-cynkową jest mniej wrażliwa na niekorzystne czynniki zewnętrzne niż ocynkowana. W przypadku sterownic i rozdzielnic naściennych oraz wnękowych, oprócz obudów metalowych, wykonywane są obudowy z tworzyw sztucznych. W tym celu stosuje się poliwęglan, poliester lub ABS, względnie PES. Własności wybranych tworzyw zestawiono w tablicy 3.

Przykłady rozwiązań

W zależności od charakteru pomieszczenia przeznaczenia rozdzielnicy i jej wyposażenia występują rozdzielnice wnękowe lub naścienne zawierające zabezpieczenia dla kilku do kilkudziesięciu obwodów oraz duże konstrukcje naścienne lub w postaci szaf przyściennych albo wolnostojących. Niewielkie rozdzielnice przystosowane do zamontowania od kilku do kilkunastu aparatów modułowych produkowane są w wersji przystosowanej do umieszczania w zamykanej drzwiczkami wnęce lub w pełnej obudowie przewidzianej do instalowania na wierzchu podłoża. Wersja wnękowa ma zwykle stopień ochrony IP40, natomiast obudowy pełne oferowane są także w wykonaniu szczelnym IP66, a nawet IP67. Aparaty modułowe (szerokość modułu 17,5 mm) montowane są na wspornikach TH 35. Ta grupa rozdzielnic przeznaczona jest przede wszystkim dla budownictwa mieszkaniowego, ale także stosowana jest w budynkach biurowych oraz w obiektach użyteczności publicznej. Przykłady rozwiązań ilustrują rysunki 1 i 2.

W obiektach przemysłowych, ale także w większych obiektach komunalnych stosowane mogą być również rozdzielnice szafowe dostosowane do większych obciążeń rzędu kilku tysięcy amperów oraz dużych prądów zwarciowych na poziomie 150 kA i napięć do 690 V. Są stosowane do rozdziału energii oraz do przyłączania obwodów zasilających duże silniki. Z reguły ich obudowy mają wysoki stopień ochrony przed dostępem ciał stałych i wilgoci (IP65) oraz wysoką odporność na udary mechaniczne (IK09) rys. 3.

6W miejscach niewymagających dużej odporności na wpływy zewnętrzne mogą być stosowane rozdzielnice szafowe o stopniu ochrony IP 20. Przykład przedstawiono na rys. 4. Rozdzielnica ta składa się z szaf rozdzielczych z umieszczanymi w nich polami. W polach mogą być wbudowane bloki aparatowe dobrane z albumu lub indywidualnie zaprojektowane. Szafy te mają konstrukcję szkieletową skręcaną z elementów wykonanych z ocynkowanych kształtowników giętych z blachy stalowej. Szafy rozdzielcze o stopniu ochrony IP20 mają drzwi blaszane od przodu i od tyłu oraz pokrywę blaszaną górną. Po zestawieniu szaf w rozdzielnice boki zestawu są osłonięte ściankami z blachy giętej. Ze względu na usytuowanie szyn zbiorczych szafy rozdzielcze dzielą się na:

  • szafy z szynami zbiorczymi na poziomie górnym,
  • szafy z szynami zbiorczymi na poziomie górnym i środkowym,
  • szafy z szynami zbiorczymi na poziomie górnym, odgałęzionymi pionowo od szyn zbiorczych.

Rozdzielnice tego typu dostosowane są do napięcia znamionowego 400 V lub 500 V, prądów obciążenia do 2500 A i prądów zwarciowych do 105 kA. Rysunek 5 przedstawia rozdzielnicę kasetową zbudowaną z modułów o wymiarze 192 mm, jednakowym dla głębokości, szerokości i wysokości. Poszczególne kasety mogą być dostoswane do zróżnicowanego obciążenia: od 16 A i 7,5 kW do 630 A i 220 kW przy napięciu znamionowym 690 V. Obciążalność znamionowa szyn zbiorczych tego typoszeregu wynosi do 7000 A, a szczytowy prąd zwarciowy 176 kA. Podłączenie zasilania może odbywać się zarówno od góry, jak i od dołu. Istnieje również możliwość podłączenia kabli z boku w wydzielonym przedziale kablowym rozdzielnicy. Zaletą jest możliwość wymiany kaset wraz z umieszczoną w nich aparaturą bez wyłączania napięcia.

[...]

Wiecej informacji w nr 5/2018

Wyszukiwarka

like Nowości!

quote Na skróty

like Najczęściej czytane!

like Polecamy!

ewydanie

konf bpoz 160x222

 

like Newsletter!

Znajdź nas na facebooku!

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem